Jednym z częstych problemów, z którym zgłaszają się do mnie Pacjenci, są żylaki powrózka nasiennego, potocznie żylaki jądra. Schorzenie to może mieć różny przebieg, a co za tym idzie – wymaga indywidualnego podejścia do leczenia. Czy żylaki jąder trzeba operować? Nie zawsze jest to konieczne. W artykule omawiam wskazania do operacji żylaków powrózka nasiennego. Jeśli zauważysz u siebie niepokojące objawy, warto zgłosić się na konsultację urologiczną.
Żylaki powrózka nasiennego – problem, z którym zmaga się aż 15% populacji mężczyzn
Żylaki powrózka nasiennego to poszerzone żyły splotu wiciowatego, najczęściej widoczne po lewej stronie moszny. Zmiany te mogą zaburzać odpływ krwi z jądra i być jedną z przyczyn odwracalnej niepłodności u mężczyzn.
Szacuje się, że z żylakami jąder zmaga się aż 15% populacji mężczyzn. Wśród moich Pacjentów, którzy mają żylaki powrózka nasiennego, znajdują się zarówno dorośli, jak i młodzież. U części z nich żylaki jąder są bezobjawowe, wykrywane w ramach rutynowej kontroli, u innych powodują dolegliwości. W zebranym wywiadzie medycznym najczęściej pojawiają się takie objawy, jak:
- uczucie ciężkości i dyskomfortu w mosznie,
- ból w pachwinie, który nasila się po wysiłku, długim staniu lub chodzeniu,
- spadek libido, u części Pacjentów obserwuję również obniżenie poziomu testosteronu.
Żylaki powrózka nasiennego I stopnia zazwyczaj nie są widoczne gołym okiem. Mogą jednak być wyczuwalne, zwłaszcza po gorącej kąpieli, treningu, długim staniu.
Czy bezobjawowe żylaki jąder można zignorować? Moim Pacjentom zawsze potarzam, że żylaki powrózka nasiennego nie stanowią bezpośredniego zagrożenia, mogą jednak wiązać się z pewnymi konsekwencjami, jak zanik jądra czy wspomniane już przeze mnie problemy z płodnością.
Czytaj więcej: żylaki powrózka nasiennego: objawy, wygląd, przyczyny, leczenie.
Jak rozpoznać, czy konieczna jest operacja żylaków powrózka nasiennego?
Decyzja o operacji jest podejmowana po konsultacji urologicznej. W jej ramach przeprowadzam szczegółowy wywiad z Pacjentem. Pytam o dolegliwości, czas ich trwania. W przypadku odczuwania bólu bardzo ważne jest, aby Pacjent określił jego typ, lokalizację, częstotliwość, nasilenie. Wszystko po to, aby móc rozróżnić żylaki jąder od innych możliwych schorzeń, w tym urazu czy przepukliny.
Kolejnym etapem diagnostyki jest badanie palpacyjne oraz USG dopplerowskie, które pozwalają ocenić stopień zaawansowania żylaków powrózka nasiennego oraz przepływ krwi w obrębie jąder. Badanie palpacyjne wykonuje się zarówno w pozycji stojącej, jak i leżącej. Ma to istotne znaczenie diagnostyczne – w pozycji stojącej, na skutek działania grawitacji, żylaki mogą być bardziej wyczuwalne lub widoczne, natomiast w pozycji leżącej często ulegają zmniejszeniu. Dzięki temu można również ocenić, czy dolegliwości bólowe ustępują po odciążeniu układu żylnego.
Jeśli badania potwierdzą żylaki powrózka nasiennego u Pacjenta, przedstawiam mu możliwe dalsze postępowanie. W zależności od przebiegu schorzenia oraz wyników badań nasienia Pacjenta będzie to obserwacja i leczenia zachowawcze lub zabieg.
Żylaki powrózka nasiennego – kiedy operować, a kiedy tylko obserwować?
Obserwacja, regularne kontrole, leczenie zachowawcze i metody wspomagające (chłodne okłady, bielizna utrzymująca mosznę) są zazwyczaj zalecane Pacjentom bezobjawowym, z prawidłową płodnością, u których diagnozuje się małe żylaki I stopnia. Leczenie zachowawcze nie cofnie jednak zmian anatomicznych.
Rekomendowaną przez towarzystwa urologiczne metodą leczenia żylaków powrózka nasiennego jest operacja mikrochirurgiczna. Charakteryzuje się ona najniższym odsetkiem nawrotów oraz powikłań, w tym ryzyka powstania wodniaka jądra.
Dane z badań pokazują również, że technika mikrochirurgiczna pozwala istotnie poprawić parametry nasienia, co ma szczególne znaczenie u mężczyzn zmagających się z niepłodnością.
Warto jednak podkreślić, że niepłodność nie jest jedynym wskazaniem do operacji żylaków powrózka nasiennego.
Jakie są wskazania do operacji żylaków powrózka nasiennego?
Zgodnie z aktualnymi wytycznymi towarzystw urologicznych wskazania do operacji żylaków powrózka nasiennego obejmują:
- niepłodność męską,
- przewlekły ból moszny związany z żylakami,
- zaburzenia rozwoju jądra u młodzieży,
- wybrane przypadki azoospermii nieobturacyjnej (NOA),
- obniżone stężenie testosteronu z towarzyszącymi żylakami.
Omówię krótko każde z nich.
Niepłodność męska. Kiedy konieczna jest operacja żylaków powrózka nasiennego?
Żylaki powrózka nasiennego mogą, ale nie muszą prowadzić do niepłodności u Pacjenta. Jak wskazują badania, żylaki jąder są diagnozowane u 35% mężczyzn z pierwotną niepłodnością oraz nawet do 80% mężczyzn z niepłodnością wtórną.
Kiedy operować żylaki powrózka nasiennego? Wskazania do operacji żylaków powrózka nasiennego w przypadku niepłodności Pacjenta są następujące:
- wyczuwalne żylaki powrózka nasiennego w badaniu fizykalnym (II lub III stopień),
- nieprawidłowości co najmniej jednego parametru w badaniu nasienia Pacjenta (spadek liczby plemników, ich ruchliwości, żywotności),
- bezskuteczne staranie się o ciążę przez minimum 12 miesięcy,
- prawidłowa płodność partnerki Pacjenta.
W praktyce klinicznej decyzja o operacji opiera się na łącznej ocenie tych czynników i jest podejmowana indywidualnie.
Ból moszny. Jakie są wskazania do operacji żylaków powrózka nasiennego?
Ból to jeden z objawów, które jako pierwsze wymieniają moi Pacjenci na wizycie. Uczucie ciężkości i dyskomfortu w mosznie może się nasilać po wysiłku, długim staniu lub chodzeniu.
Ból moszny związany z żylakami może być wskazaniem do operacji, jeśli w trakcie diagnostyki wykluczymy inne przyczyny dolegliwości bólowych, leczenie zachowawcze nie przyniosło poprawy, a ból ma charakter przewlekły i nasilający.
Skuteczność leczenia operacyjnego bólu moszny związanego z żylakami jest wysoka i wynosi ok. 70-80%. Czynnikiem ryzyka utrzymywania się bólu po operacji jest powtórne leczenie operacyjne żylaków jąder.
Zaburzenia rozwoju jądra u młodzieży
Żylaki powrózka nasiennego to nie tylko domena dorosłych mężczyzn. W moim gabinecie pojawiają się także młodsi Pacjenci. W ich przypadku leczenie ma na celu zapobieganie uszkodzeniom jąder oraz zachowanie ich prawidłowej funkcji, istotnej dla zachowania płodności.
Kiedy żylaki powrózka nasiennego wymagają operacji? Wskazania do operacji żylaków powrózka nasiennego u młodzieży obejmują przede wszystkim różnicę objętości jąder (przekraczającą 20%) i postępującą asymetrię jąder w obserwacji. Jeśli to możliwe, Pacjent jest kierowany na badanie parametrów nasienia. Nieprawidłowości w tym zakresie również są wskazaniem do leczenia operacyjnego.
Azoospermia nieobturacyjna NOA a operacja żylaków jądra
Mianem azoospermii określa się brak plemników w ejakulacie. W swojej praktyce lekarskiej spotykam Pacjentów z żylakami jąder oraz azoospermią nieobturacyjną NOA. Do każdego z nich należy podejść indywidualnie, biorąc pod uwagę ich stan zdrowia, potencjalne korzyści i ryzyko związane z operacją.
Wśród potencjalnych korzyści z operacji żylaków powrózka nasiennego należy wymienić możliwość pojawienia się plemników w ejakulacie oraz zwiększenie szans na powodzenie chirurgicznego pobierania plemników w ramach zabiegów typu TESE i micro-TESE.
Badania wykazały, że po operacji żylaków jąder u 10-50% Pacjentów z NOA pojawiają się plemniki w ejakulacie. Oczywiście ważne jest także, aby liczba i ruchliwość plemników była odpowiednia.
Obniżone stężenie testosteronu z towarzyszącymi żylakami jądra
U części Pacjentów z żylakami powrózka nasiennego jest zauważalny spadek testosteronu. Nie jest to jednak uważane za główne wskazanie do operacji. Można ją jednak rozważyć u młodszych Pacjentów z zaawansowanym stopniem żylaków.
Żylaki powrózka nasiennego – jak wygląda operacja?
Mikrochirurgiczna operacja pozwala na precyzyjne działanie, co zmniejsza ryzyko powikłań i nawrotów schorzenia. Procedura jest małoinwazyjna i wiąże się z kilkudniowym okresem rekonwalescencji.
Na czym polega operacja żylaków powrózka nasiennego? Zabieg polega na selektywnej identyfikacji i podwiązaniu niewydolnych żył splotu wiciowatego z zachowaniem tętnicy jądrowej oraz naczyń limfatycznych, co minimalizuje ryzyko powikłań.
Dostęp uzyskuje się przez niewielkie cięcie w okolicy pachwinowej, a całość wykonywana jest w technice mikrochirurgicznej. Rana zamykana jest szwami estetycznymi.
Operacja trwa 60-120 minut. Tego samego dnia Pacjent wraca do domu. W trakcie rekonwalescencji należy zadbać o odpoczynek oraz stosować się do zaleceń – dbać o ranę, zgłosić się na kontrolę, zachować wstrzemięźliwość seksualną.
Więcej na ten temat napisałem tutaj: operacja żylaków powrózka nasiennego.
Czy mogę opóźnić operację żylaków powrózka nasiennego?
Żylaki powrózka nasiennego rzadko ustępują samoistnie. Pacjentom, którym zalecam obserwację i leczenie zachowawcze, przypominam, że ich codzienne aktywności mogą wpływać na rozwój schorzenia. O czym mowa? W zmniejszeniu dolegliwości i dyskomfortu może pomóc noszenie bielizny podtrzymującej mosznę, unikanie długiego stania oraz podnoszenia ciężarów. Ważne jest, aby utrzymywać prawidłową masę ciała oraz nie dopuścić do przewlekłych zaparć, które wiążą się ze wzrostem ciśnienia w jamie brzusznej w chwili parcia. Rozmawiam także z Pacjentami o tym, jak unikać przegrzewania jąder. Wpływ na to ma m.in. praca z laptopem na kolanach, sauna, gorące kąpiele.
Czy żylaki powrózka nasiennego wymagają operacji? Sprawdź, kiedy zabieg nie jest rekomendowany
Żylaki powrózka nasiennego nie zawsze wymagają operacji. Zgodnie z wytycznymi towarzystw urologicznych leczenie operacyjne nie jest rekomendowane w przypadku:
- żylaków subklinicznych, widocznych jedynie w badaniu USG,
- prawidłowych parametrów nasienia i braków objawów u Pacjenta,
- braku planów rozrodczych przy jednoczesnym braku dolegliwości u Pacjenta,
- izolowanej teratozoospermii bez innych zaburzeń.
Decyzja o operacji żylaków powrózka nasiennego wymaga odpowiedniej diagnostyki i indywidualnej oceny. Jeśli zmagasz się z żylakami jąder i chcesz się skonsultować, zapraszam Cię na wizytę do mojego gabinetu we Wrocławiu.
Bibliografia
- Franco A, Proietti F, Palombi V, Savarese G, Guidotti M, Leonardo C, Ferro F, Manna C, Franco G. Varicocele: To Treat or Not to Treat? J Clin Med. 2023 Jun 15;12(12):4062. doi: 10.3390/jcm12124062. PMID: 37373755; PMCID: PMC10299325.
- Bercovich S, Hendel H, Ventura Y, Golan S, Aharony S, Shoshany O. Microscopic surgery for the repair of painful varicocele- efficacy and predictors of successful outcomes. Basic Clin Androl. 2025 Aug 15;35(1):31. doi: 10.1186/s12610-025-00277-y. PMID: 40817229; PMCID: PMC12355884.
- Kavoussi PK, Gupta C, Shah R. Varicocele and nonobstructive azoospermia. Asian J Androl. 2025 May 1;27(3):355-360. doi: 10.4103/aja202444. Epub 2024 Aug 6. PMID: 39104262; PMCID: PMC12112937.